مادربرد، که گاهی به آن “بورد اصلی” یا “Mainboard” نیز گفته میشود، یک مدار چاپی است که تمام اجزای اصلی کامپیوتر را به هم متصل میکند. این قطعه مانند ستون فقرات سیستم عمل میکند و امکان ارتباط بین پردازنده (CPU)، حافظه رم، کارت گرافیک، حافظههای ذخیرهسازی و سایر اجزا را فراهم میسازد. بدون مادربرد، قطعات کامپیوتر نمیتوانند بهدرستی با یکدیگر کار کنند.
انتخاب مادربرد مناسب به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله نوع کاربری (گیمینگ، کارهای حرفهای، یا استفاده روزمره)، بودجه، و سازگاری با سایر قطعات. یک مادربرد باکیفیت میتواند طول عمر سیستم را افزایش دهد، عملکرد را بهبود بخشد و امکان ارتقای آینده را فراهم کند. در ادامه، به نکات کلیدی برای انتخاب مادربرد میپردازیم.
یکی از مهمترین نکات در انتخاب مادربرد، سازگاری آن با پردازنده است. هر مادربرد از یک نوع سوکت خاص پشتیبانی میکند که باید با سوکت پردازنده شما مطابقت داشته باشد. برای مثال، پردازندههای اینتل معمولاً به سوکتهایی مانند LGA نیاز دارند، در حالی که پردازندههای AMD از سوکتهای AM یا مشابه استفاده میکنند. پیش از خرید، حتماً مشخصات سوکت مادربرد و پردازنده را بررسی کنید تا از سازگاری آنها مطمئن شوید.
مادربردها از انواع خاصی از حافظه رم (مانند DDR4 یا DDR5) پشتیبانی میکنند. در سال ۲۰۲۵، فناوری DDR5 به دلیل سرعت بالاتر و بهرهوری بهتر، به استانداردی برای سیستمهای جدید تبدیل شده است. با این حال، اگر بودجه محدودی دارید، مادربردهایی که از DDR4 پشتیبانی میکنند همچنان گزینهای اقتصادی هستند. تعداد اسلاتهای رم و حداکثر ظرفیت پشتیبانیشده (مثلاً ۱۲۸ گیگابایت یا بیشتر) نیز از عوامل مهم هستند. برای گیمینگ یا کارهای حرفهای، مادربردی با حداقل ۴ اسلات رم توصیه میشود.
اسلاتهای توسعه مانند PCIe برای نصب کارت گرافیک، کارت صدا یا سایر تجهیزات جانبی استفاده میشوند. در سال ۲۰۲۵، مادربردهای پیشرفته معمولاً از PCIe 5.0 پشتیبانی میکنند که سرعت انتقال داده بالاتری نسبت به PCIe 4.0 ارائه میدهد. تعداد و نوع پورتهای USB (مانند USB 3.2 یا USB-C)، پورتهای شبکه (Ethernet) و اتصالات WiFi نیز اهمیت دارند. برای گیمرها، پشتیبانی از WiFi 6E یا WiFi 7 میتواند تجربهای بدون تأخیر در بازیهای آنلاین فراهم کند.
چیپست مادربرد تعیینکننده قابلیتها و ویژگیهای آن است. چیپستهای مختلف برای کاربردهای متفاوتی طراحی شدهاند. برای مثال، چیپستهای ردهبالا برای گیمینگ و اورکلاک مناسب هستند، در حالی که چیپستهای میانرده برای استفادههای عمومی کافیاند. هنگام انتخاب مادربرد، به چیپست آن توجه کنید و مطمئن شوید که نیازهای شما را برآورده میکند.
اگر قصد دارید پردازنده یا رم خود را اورکلاک کنید، به مادربردی با قابلیتهای پیشرفته نیاز دارید. مادربردهای ردهبالا معمولاً از سیستمهای خنککننده قویتر و تنظیمات BIOS پیشرفته برای اورکلاک پشتیبانی میکنند. این ویژگی برای گیمرها و کاربران حرفهای که به دنبال حداکثر عملکرد هستند، بسیار مهم است.
کیفیت ساخت مادربرد تأثیر مستقیمی بر پایداری و طول عمر سیستم دارد. برندهای معتبر معمولاً مادربردهایی با طراحی بهتر، خازنهای باکیفیت و سیستمهای خنککننده کارآمد ارائه میدهند. هنگام خرید، نظرات کاربران و بررسیهای تخصصی را مطالعه کنید تا از کیفیت مادربرد مطمئن شوید.
مادربردها در اندازههای مختلفی تولید میشوند که هر کدام برای نوع خاصی از سیستم مناسباند:
ATX: اندازه استاندارد برای سیستمهای دسکتاپ، با اسلاتها و پورتهای فراوان.
Micro-ATX: کوچکتر از ATX، مناسب برای سیستمهای جمعوجور با عملکرد خوب.
Mini-ITX: کوچکترین نوع، ایدهآل برای کیسهای کوچک و سیستمهای کممصرف.
برای گیمینگ، مادربردهای ATX به دلیل فضای بیشتر برای قطعات و خنککنندهها توصیه میشوند. اما اگر فضای محدودی دارید، Micro-ATX یا Mini-ITX نیز میتوانند گزینههای مناسبی باشند.